Στα διαχρονικά υποδείγματα που αναλύσαμε ως τώρα, είτε με τη μορφή του υποδείγματος του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού, είτε με τη μορφή του υποδείγματος των επαλλήλων γενεών, δεν έχουμε επιτρέψει την ύπαρξη κρατικών δαπανών και φόρων.

Σε αυτήν την διάλεξη εισάγουμε την κυβέρνηση και εξετάζουμε πώς η δημοσιονομική πολιτική, δηλαδή οι κρατικές δαπάνες, οι φόροι και το δημόσιο χρέος, επηρεάζουν την οικονομία σε υποδείγματα που βασίζονται στη διαχρονική προσέγγιση.

Πρώτος στόχος μας είναι να εξετάσουμε τις διαχρονικές πτυχές της δημοσιονομικής πολιτικής, στο πλαίσιο ενός υποδείγματος αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού δύο περιόδων. Ωστόσο, ως σύγκριση, είναι χρήσιμο να εξετάσουμε πρώτα τη δημοσιονομική πολιτική στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής οικονομίας μιας περιόδου.

Στη μακροοικονομική ισορροπία ενός υποδείγματος μίας περιόδου, με ανελαστική προσφορά κεφαλαίου και εργασίας, επειδή οι φόροι είναι ίσοι με τις δημόσιες δαπάνες, οι δημόσιες δαπάνες εκτοπίζουν την ιδιωτική κατανάλωση κατά το ίδιο ακριβώς ποσό, χωρίς να επηρεάζουν άλλες πραγματικές μεταβλητές, πλην της ιδιωτικής κατανάλωσης του νοικοκυριού. Η δε συνολική κατανάλωση, άθροισμα ιδιωτικής και δημόσιας είναι ακριβώς η ίδια όπως και η ιδιωτική κατανάλωση χωρίς δημόσιες δαπάνες και το ίδιο συμβαίνει και με τη χρησιμότητα του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού.

Στη συνέχεια στρέφουμε την προσοχή μας σε μια ανάλυση της δημοσιονομικής πολιτικής στο υπόδειγμα αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού δύο περιόδων. 

Σε αυτό το υπόδειγμα η προσφορά εργασίας είναι εξωγενής, αλλά η απόφαση αποταμίευσης και συσσώρευσης κεφαλαίου είναι ενδογενής. Τόσο το αντιπροσωπευτικό νοικοκυριό όσο και η κυβέρνηση πρέπει να λάβουν διαχρονικές αποφάσεις. Όπως έχουμε δει, η πιο σημαντική τέτοια απόφαση για το νοικοκυριό είναι η απόφαση αποταμίευσης και επένδυσης κατά την πρώτη περίοδο. Για την κυβέρνηση, η πιο σημαντική διαχρονική απόφαση είναι αν οι δημόσιες δαπάνες της πρώτης περιόδου θα χρηματοδοτηθούν μέσω φόρων ή δανεισμού (δημόσιο χρέος).

Στο υπόδειγμα αυτό των δύο περιόδων, μόνο η παρούσα αξία των πρωτογενών δημοσίων δαπανών επηρεάζει τον διαχρονικό εισοδηματικό περιορισμό, άρα και τις επιλογές, του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού. Η μέθοδος χρηματοδότησης των πρωτογενών δημοσίων δαπανών, δηλ. φόροι έναντι χρέους, δεν έχει καμία επίδραση στον διαχρονικό εισοδηματικό περιορισμό, άρα και στις επιλογές του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού.

Η ιδιότητα αυτή ονομάζεται Ρικαρδιανή Ισοδυναμία μεταξύ φόρων και χρέους, διότι ο πρώτος οικονομολόγος ο οποίος την επισήμανε ήταν ο David Ricardo. Το αντιπροσωπευτικό νοικοκυριό συνειδητοποιεί ότι η χρηματοδότηση μέσω χρέους δεν είναι παρά μια αναβολή των φόρων για το μέλλον. Οι χαμηλότεροι τρέχοντες φόροι θα οδηγήσουν σε υψηλότερους μελλοντικούς φόρους με την ίδια παρούσα αξία. Ως εκ τούτου, το μόνο πράγμα που έχει σημασία για τις βέλτιστες αποφάσεις αποταμιεύσεων και επενδύσεων του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού είναι η παρούσα αξία των πρωτογενών δημοσίων δαπανών που πρέπει να χρηματοδοτηθούν και όχι η κατανομή της χρηματοδότησής τους μεταξύ των δύο περιόδων.

Το μόνο αποτέλεσμα της πορείας των πρωτογενών δημόσιων δαπανών σε αυτό το διαχρονικό υπόδειγμα ενός αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού είναι η ισόποση μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης.Όπως ακριβώς και στο υπόδειγμα της μίας περιόδου. Αυτό είναι ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Οφείλεται στην υπόθεση ότι οι κρατικές δαπάνες είναι τέλειο υποκατάστατο της ιδιωτικής κατανάλωσης και ότι οι φόροι δεν στρεβλώνουν τις αποφάσεις αποταμίευσης και επένδυσης των νοικοκυριών. Αυτό το αποτέλεσμα δεν θα ίσχυε αν οι δημόσιες δαπάνες ήταν ατελές υποκατάστατο της ιδιωτικής κατανάλωσης ή εάν οι φόροι προκαλούσαν στρεβλώσεις στην προσφορά εργασίας ή την αποταμίευση.

Ωστόσο, η Ρικαρδιανή ισοδυναμία δεν ισχύει σε υποδείγματα επαλλήλων γενεών, στα οποία οι τρέχουσες γενεές δεν εσωτερικεύουν την ευημερία των μελλοντικών γενεών. Αυτό αποδεικνύεται με την εισαγωγή δημοσίων δαπανών, φόρων και χρέους στο υπόδειγμα επαλλήλων γενεών του Diamond. Tόσο το ύψος του χρέους όσο και η πορεία των πρωτογενών δημοσίων δαπανών επηρεάζουν τις αποταμιεύσεις και τη συσσώρευση κεφαλαίου.

Γενικότερα, και άλλες στρεβλώσεις της αγοράς, εκτός από την απουσία τέλειων αγορών για την ευημερία των μελλοντικών γενεών, όπως οι στρεβλωτικοί φόροι ή οι οικονομικές στρεβλώσεις από τις δημόσιες δαπάνες οδηγούν σε απόρριψη της καθαρής ρικαρδιανής ισοδυναμίας και συνεπάγονται πιθανές διαφορές στις επιπτώσεις της χρηματοδότησης των πρωτογενών δημοσίων δαπανών μέσω της φορολογίας ή μέσω δημοσίου χρέους. Για παράδειγμα, οι στρεβλωτικοί φόροι, όπως οι φόροι εισοδήματος, κατανάλωσης, κεφαλαίου και εργασίας έχουν ως αποτέλεσμα πραγματικές επιπτώσεις από τη δημοσιονομική πολιτική σε όλα τα υποδείγματα με ενδογενείς αποταμιεύσεις ή ενδογενή προσφορά εργασίας.

Η υπόθεση της Ρικαρδιανής ισοδυναμίας, παρότι ακραία, είναι μία χρήσιμη υπενθύμιση των αλληλεξαρτήσεων μεταξύ της βέλτιστης αποταμιευτικής συμπεριφοράς των νοικοκυριών και των δημοσιονομικών πολιτικών των κυβερνήσεων, και του πως τα νοικοκυριά προσαρμόζουν τη διαχρονική συμπεριφορά τους ώστε να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της δημοσιονομικής πολιτικής.

Σύνδεσμος στις Διαφάνειες της Διάλεξης

Συμπληρωματικό Υλικό: Άρθρο του περιοδικού The Economist, για τις Συνέπειες των Υποδειγμάτων Επαλλήλων Γενεών για την Οικονομική Πολιτική

Συμπληρωματικό Υλικό: Άρθρο του περιοδικού The Economist για το ότι Οι Κυβερνήσεις Μπορούν να Δανείζόνται Περισσότερα από ότι Πιστεύαμε